ANASAYFA|

Avrupa ülkelerinde rüzgar enerjisi yatırımları

Avrupa ülkelerinde rüzgar enerjisi yatırımlarına verilen teşvikler ve Türkiye için önderiler.

AVRUPA ÜLKELERİNDE RÜZGAR ENERJİSİ YATIRIMLARINA VERİLEN
TEŞVİKLER VE TÜRKiYE İÇİN ÖNERİLER

 
TMMOB Meteoroloji Mühendisleri Odası Enerji ve Yenilenebilir Enerji Komisyonu
 
ÖZET
1990’lı yılların başından itibaren yenilenebilir enerji kaynakları ile ilgili bütün dünyada ciddi bir Hareketlenme başlamıştır. Özellikle Avrupa Birliği Ülkeleri bu konuda başı çekmektedirler.
 
Avrupa Birliği Ülkeleri, 2001\77\EC nolu direktifine göre, 2010 yılında tükettikleri enerjinin ortalama % 22’sini yenilenebilir enerji kaynaklarından sağlayacaklarını taahhüt etmişlerdir. Bu çalışmada, Avrupa’da bulunan ülkelerde rüzgar enerjisi projelerine verilen teşvikler ile yenilenebilir enerji kaynakları ile ilgili uzun dönemdeki hedefleri üzerinde durulacaktır.
 
Anahtar Kelimeler: Yenilenebilir Enerji; Teşvik
 
1. GİRİŞ
Dünyada son yıllarda yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelmenin birçok haklı yanı vardır. Devletler sürdürülebilir bir çevre yönetimi ile enerji kaynaklarında dışa bağımlılığı önlemek ve kaynak çeşitliliği yapmak amacı için bu yolu seçmektedirler. Bu yüzden, birçok devlet yenilenebilir enerji kaynaklarını desteklemek için çesitli teşvikler geliştirmiştir. [1-3]. Yenilenebilir enerji kaynaklarına verilen teşvikler, sektörün diğer enerji kaynakları ile rekabet edinceye kadar kaçınılmazdır [4]. Avrupa Birliği Ülkeleri, 2010 yılında ürettikleri enerjilerinin ortalama %22 oranında yenilenebilir enerji kaynaklarından sağlayacaklarını planlayarak en büyük teşviği bir anlamda vermişlerdir.
 
2. TEŞVİK TÜRLERİ
Ülkeler yenilenebilir enerji kaynaklarına farklı teşvikler vermektedirler. Bunlar mali, vergi ve üretim teşvikleri olarak üç başlık altında toplanabilir.
 
2.1 Mali Teşvikler
Mali teşvikler genellikle iki alt başlıkta toplanmaktadır.
 
1. Yatırım Teşvikleri
Bu teşvik türünde devlet toplam yatırım tutarına belli bir oranda katkı da bulunmaktadır. Bu oran %20 - %40 arasında değişmektedir. Bazı devletler belli kaynaklar için bu teşviği vermektedirler.
 
2. Hükümet Destekli Kredi
Devlet veya uluslararası kuruluşlar, yatırımların finanse edilmesi için bu tip projelere normal ticari kredilerden daha cazip krediler vermektedir. Almanya`da Deutsche Ausgleichsbank ve Commerzbank kredileri bu duruma örnek olarak verilebilir.
    
2.2 Vergi Teşvikleri
Vergi teşviklerini iki alt başlıkta toplamak mümkündür.
 
1. Vergi Muafiyetleri
Bazı devletler 1-5 yıl arasında santralden elde edilen gelirden kurumlar ve/veya gelir vergisi almamaktadır. Hollanda`da uygulanmaktadır.
 
2. Gümrük Muafiyetleri
Devletler, rüzgar türbini, solar paneli gibi ekipman ithalat ve ihracatından düşük oranda veya bütünü ile gümrük vergi muafiyeti getirmektedir. Danimarka`da uygulanmaktadır.
 
2.3 Üretim Teşvikleri
 
Üretim teşviklerini ise üç alt başlıkta toplamak mümkündür.
 
2.3.1 Yenilenebilir Portföy Standardı (Renewable Portfolio/Energy Standard)
Bu teşvik türünde elektrik dağıtım şirketleri, dağıtımını yaptıkları elektriğin belli bir yüzdesini belirli bir zaman aralığında yenilenebilir enerji kaynaklarından karşılamak zorundadır.
 
2.3.2 Üretilen Elektriğe Teşvik
Yenilenebilir kaynaklara verilen bir diğer teşvik türü de, üretilen elektriğin birim fiyatına verilen teşvik türüdür.
 
2.3.3 Sabit Tarife Uygulaması
Üretilen elektrik için belli bir zaman aralığında belli bir fiyat tarifesi uygulanmaktadır. Örneğin, ilk 10 yıl ve ikinci 10 yıl olmak üzere 2 farklı periyotta sabit fiyat tarifesi uygulanmaktadır. Santral kredi borcu ve faizlerini geri ödediğinden ilk 10 yıl daha yüksek tarife uygulanmaktadır. Yaygın olarak kullanılan bir teşvik türüdür.
 
3. ÜLKELERDE VERİLEN TEŞVİKLER
Daha öncede belirtildiği gibi, ülkeler farklı şekillerde teşvik mekanizmaları geliştirmişlerdir. Avrupa Birliği Ülkeleri başta olmak üzere, seçilen bazı ülkeler ile ilgili bilgiler aşağıda verilmiştir.
 
3.1 Almanya
1991 yılında çıkarılan Yenilenebilir Enerji Kaynakları Kanunu (Erneuerbare Energien Gesetz, EEG) yenilenebilir enerji kaynaklarından üretilen elektriğin alınmasını zorunlu hale getirmiştir
 
[2]. Almanya`da yürürlükte olan teşvikler:
• Rüzgar enerjisinden üretilen elektiriğin fiyatı 9 €c/kWh,
• Deutsche Ausgleichsbank ve Kreditanstalt für Wiederaufbau bankalarının rüzgar elektrik santrallarına normal ticari kredilerden daha cazip imkanlarda finans temin etmesi,
• 5 yıl öncesine kadar toplam yatırım tutarının %25`ini geçmeyecek şekilde devlet sübvansesi.
 
Alman Hükümeti 1995-1997 yılları arasında yenilenebilir enerji kaynakları için 343.2 milyon EURO’luk Ar-Ge harcamaları yapmıştır [5]. 
 
3.2 Avusturya
Biomass ve küçük güçlü hidroelektrik santralleri ile ilgili bazı teşvikler verilmektedir. Bu teşvikler genellikle yerel ve merkezi idarelerin sübvansesi şeklinde olmaktadır [5]. Rüzgar enerjisinden kaynaklarından üretilen enerjiye 7.3 – 10.9 €c/kWh arasında değişen tarife uygulanmaktadır [6]. 1997 yılında kurulan yatırım fonu, yılda 6 milyon EURO yenilenebilir enerji kaynaklarına sübvanse ayırmıştır. Avusturya Hükümeti 1995-1998 yılları arasında yenilenebilir enerji kaynakları için 36 milyon EURO’luk Ar-Ge harcamaları yapmıştır.
 
3.3 Belçika
3 federal bölgeye ayrılan (Flanders, Wallonia ve Brussels) Belçika’da bütün yenilenebilir enerji yatırımlarında %15’e kadar devlet yardımı yapılmaktadır. Rüzgar enerjisi projeleri için ise, 7.68 €c/kWh tarif uygulanmaktadır [9]. Belçika Hükümeti 1995-1997 yılları arasında yenilenebilir enerji kaynakları için 10.5 milyon EURO’luk Ar-Ge harcamaları yapmıştır.
 
3.4 Danimarka
Özellikle rüzgar türbini üretim piyasasına hakim olan Danimarkalı türbin üreticileri, dünya türbin üretiminin %60`ını gerçekleştirmektedirler. Rüzgar Gülü `Windmill Law` yasasına göre [3],
 
• Elektrik dağıtım şirketleri yenilenebilir enerji kullandıkları takdirde 1.5 $c/kWh teşvik almaktadır,
• Dağıtım şirketleri kullandıkları yenilenebilir enerji birim kWh için 0.18 €c/kWh genel karbon vergisi iadesi almaktadır,
• Ulusal şebeke bağlantısı, rüzgar santrali sahibi ile dağıtım şirketi tarafından ortak olarak inşa edilmektedir,
• Rüzgar türbini ihraç kolaylıkları,
• Bazı vergi muafiyetleri. yatırımcılara sağlanmaktadır.
 
Danimarka hükümeti ayrıca 2005 yılına kadar tüketilen enerjinin %10`luk kısmının yenilenebilir enerji kaynaklarından karşılanacağını planladığından her yıl 100 MW`lik bir kapasite artırımı yapmaktadır. Danimarka Enerji Ajansı 1995-1999 yılları arasında yenilenebilir enerji kaynakları için 36 milyon EURO’luk yatırım sübvansesi ayırmıştır. Rüzgar enerjisi projeleri için ise, 5.76 €c/kWh tarif uygulanmaktadır.
 
3.5 Finlandiya
Yenilenebilir enerji yatırımlarında %30’a kadar devlet yardımı yapılmaktadır. 1998 yılında bu amaçla 22 milyon EURO sübvanse edilmistir. Finlandiya Hükümeti, 1995-1998 yılları arasında yenilenebilir enerji kaynakları için 18 milyon EURO’luk Ar-Ge harcamaları yapmıştır [7].
 
3.6 Fransa
Eole 2005 programına çerçevesinde, rüzgar enerjisi kurulu gücü 2005 yılı hedefi 500 MW, 2010 yılı hedefi ise 10,000 MW olarak planlanmaktadır. Santralin işletildiği ilk 5 yıl elektrik satış fiyatı 8.38 €c/kWh olarak belirlenmektedir [8]. Bu rakamlar, kurulu gücü 12 MW’ı geçmeyen santralları için geçerlidir. Ortalama tarife ise, 6 €c/kWh’tır. Yenilenebilir enerji santral ekipmanlarından toplam vergi tutarının %25’i alınmamaktadır. Fransa Hükümeti, 1995-1999 yılları arasında yenilenebilir enerji kaynakları için 30.5 milyon EURO’luk Ar-Ge harcamaları yapmıştır.
 
3.7 Hollanda
1996 yılında çıkarılan bir kanunla bazı vergi teşvikleri ve Yatırım İndirimi verilmektedir. Yenilenebilir enerji, Enerji Vergisi’nden muaf tutulmaktadır. Rüzgar enerjisi projeleri için 7.71 €c/kWh tarife uygulanmaktadır [9].
 
3.8 İngiltere
Yenilenebilir enerji üretimi, Non Fossil Fuel Obligation (NFFO) isimli devlet programı
çerçevesinde yürütülmektedir. Buna göre, elektrik dağıtımı yapan şirketler, tüketicilere tedarik ettikleri elektriğin belirli bir miktarını yenilenebilir enerji kaynaklarından sağlamakla yükümlüdürler. İngiliz Hükümeti, 1995-1998 yılları arasında yenilenebilir enerji kaynakları için 40.4 milyon EURO’luk Ar-Ge harcamaları yapmıştır. Rüzgar enerjisi projeleri için, 4 - 7 €c/kWh tarife uygulanmaktadır [10].
 
3.9 İrlanda
Rüzgar enerjisi ve biomass projelerine toplam yatırım tutarının %50`ye kadarı devlet tarafından sübvanse edilmektedir. Rüzgar enerjisi projeleri için, 4.70 €c/kWh tarife uygulanmaktadır [9].
 
3.10 İspanya
Rüzgar santrallarından 5 yıllık alım garantisi verilmekte ve 6.28 €c/kWh fiyat tarifesi veya alternatif olarak, havuz tarifesi + 0.029 €c/kWh olarak uygulanmaktadır [11]. İspanya Hükümeti, 1994-1999 yılları arasında yenilenebilir enerji kaynakları için 60 milyon EURO’luk Ar-Ge harcamaları yapmıştır. 2010 yılı kurulu rüzgar santral kapasite hedefi 9000 MW’tır.
 
3.11 İtalya
Uzun dönem enerji satış anlaşması yapılarak enerji alım garantisi verilmektedir. İlk 8 yıl 0.01 € c/kWh, geri kalan ömürde de 0.05 €c/kWh devlet sübvansesi enerji satış anlaşmalarında yer almaktadır. İtalya’da ayrıca 488/92 sayılı yasa ile yatırımların %40’a kadar olan kısmı devlet veya yerel otoriteler tarafından sübvanse edilebilmektedir. Rüzgar enerjisi projeleri için, 7.37 €c/kWh tarife uygulanmaktadır [12]. İtalya Hükümeti, 1995-1998 yılları arasında yenilenebilir enerji kaynakları için 160 milyon EURO’luk Ar-Ge harcamaları yapmıştır. 2010 yılı kurulu rüzgar santral kapasite hedefi 3000 MW’tır.
 
3.12 Portekiz
Portekiz’de 1995-1999 yılları arasında 159 milyon EURO’luk kamu fonu sübvanse için ayrılmıştır. Yenilenebilir enerji ekipmanlarından %5 daha az KDV alınmaktadır. Portekiz Hükümeti, 1995-1999 yılları arasında yenilenebilir enerji kaynakları için 5.3 milyon EURO’luk Ar-Ge harcamaları yapmıştır.
 
Rüzgar enerjisi projeleri için tarife üç farklı aşamada uygulanmaktadır [13]:
 
• Tam kapasite 2000 saate kadar 9.00 €c/kWh,
• 2000 – 2600 saate kadar 2 €c/kWh’e kadar düşen tarife,
• 2600 tam kapasite saatten sonrasi için 2 €c/kWh sabit tarife.   
 
3.13 Yunanistan
Rüzgar santrallarının toplam yatırım tutarının %30`a kadarı devlet tarafından sübvanse edilmektedir. Rüzgar enerjisi projeleri için, 6.10 €c/kWh tarife uygulanmaktadır [14]. Yunanistan Hükümeti, 1994-1999 yılları arasında yenilenebilir enerji kaynakları için 20 milyon EURO’luk Ar-Ge harcamaları yapmıştır [15].
  
3.14 Ülkemizde Durum
Ülkemiz enerji piyasası ve mevzuatı şu anda bir geçiş dönemi içerisindedir. Halihazırda, enerji sektörüne reel sektör yatırımlarında teşvik aracı olan Yatırım İndirimi teşvik uygulanmaktadır. Eylül 2002’de yayınlanması beklenen Lisans Yönetmelikleri’nde yenilenebilir enerji kaynaklarına teşvik ile ilgili bazı beklentiler vardır. Sektörün oluşabilmesi için bu yasal düzenlemeleri beklemek gerekmektedir. Bunlar:
 
• Mevcut teşviklerden olan Yatırım İndirimi’ne Katma Deger Vergisi Muafiyeti’nin de eklenmesi,
 
• Yenilenebilir enerji ile çalışan elektrik santrallarında kullanılan ekipmanlara Gümrük Muafiyetleri, olarak sayılabilir.
 
Ülkemiz, 1995-1999 yılları arasında yenilenebilir enerji kaynakları için 0.15 milyon EURO’luk Ar-Ge harcamaları yapmıştır.
 
Rüzgar enerjisi projeleri için tarife iki farklı aşamada uygulanmaktadır (YID projelerinde):
 
• İlk 10 yıl 6 – 7 €c/kWh;
• Son 10 yıl 3 – 5 €c/kWh.
 
4. AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNİN 2010 YILI HEDEFİ
Avrupa Birliği`nin (AB), 27.10.2001 tarih 2001\77\EC sayılı Yönergesi`ne göre, Birliğe üye ülkeler, 2010 yılında tüketecekleri enerjinin ortalama olarak %22`sini yenilenebilir enerji kaynaklarından karşılayacaklarını taahhüt etmişlerdir (Tablo 1). Her ülkenin hedefi başkadır. Ülke bazında % olarak hedefleri gösteren rakamlar Tablo 1`de verilmiştir [1]. Böyle bir Yönerge çıkarılmasının temel nedenleri ise;
 
1. Kyoto Anlaşması uyarınca çevresel sürdürülebilirlik,
2. Yerel iş imkanları yaratma,
3. Orta vadede yenilenebilir enerji kaynaklarının enerji piyasasında yer edinmesi,
4. Yenilenebilir enerji kaynaklarına verilen destekle beraber, bu kaynaklardan üretilen
elektriğin ölçek ekonomisi teorisine göre düşmesi.
 
Tablo 1. Avrupa Birliği ülkelerinin 2010 yılı hedefi.
 
Tablo 1`den de görüleceği gibi, Avrupa Birliği`ne üye ülkelerde 2010 yılı hedefleri %5.7 - %70 arasında değişmekle beraber, ortalaması %22`dir.
 
  
5. SONUÇ VE ÖNERİLER
Ülkeler çok değişik teşvik mekanizmaları geliştirmiştir. Ülkemizde konu ile ilgili Yatırım İndirimi teşvik mekanizması mevcuttur. Bununla beraber, yakın bir gelecekte ülkemizde de yenilenebilir enerji kaynaklarına yukarıda sayılan teşvik mekanizmaların da hayata geçirileceği yüksek bir olasılıktır. Kamu finansman ve sübvanse olanaklarının kısıtlı olduğu ülkemizde, devletin yatırıma doğrudan desteği yerine diğer teşvik mekanizmalarını çalıştırmak gerekmektedir. Bunlara örnek olarak, aşağıda verilen teşvik mekanizmaları üzerinde düşünülmelidir.
 
 
Yenilenebilir Portföy Standardı
Bu teşvik türünde, bölgesel elektrik dağıtımı yapan firmalar için yapılacak düzenlemelerde dağıtımı yapılan elektriğin belli bir yüzdesinin yenilenebilir enerji kaynaklarından karşılanması gerektiği konusunda yasal düzenlemeler yapılabilir.
 
Üretilen Elektriğe Teşvik
Yenilenebilir enerji kaynaklarından üretilen enerjiye havuz veya normal tarifeden daha yüksek bir tarife verilebilir.
 
Vergi Teşvikleri
Yenilenebilir enerji kaynakları ile çalışan elektrik santrallerinden santral kredi borcunu ödeyene kadar çeşitli vergi muafiyetleri ve istisnaları uygulanabilir.
 
Gümrük Muafiyetleri
Ülke                                                   1997    (%)                             2010 Hedefi   (%)
 
Almanya                                                        4.5                                                      12.5
Avusturya                                                      70.0                                                    78.1
Belçika                                                           1.1                                                      6.0
Danimarka                                                     8.7                                                      29.0
Finlandiya                                                      24.7                                                    31.5
Fransa                                                          15.0                                                    21.0
Hollanda                                                        3.5                                                      9.0
İngiltere                                                         1.7                                                      10.0
İrlanda                                                           3.6                                                      13.2
İspanya                                                          19.9                                                    29.4
İsveç                                                              49.1                                                    60.0
İtalya                                                             16.0                                                    25.0
Luxembourg                                                  2.1                                                      5.7
Portekiz                                                         38.5                                                    39.0
Yunanistan                                                    8.6                                                      20.1
 
ORTALAMA 13.9 % 22.0 %
Rüzgar türbini ve yenilenebilir santral ekipman ihracında gümrük ve vergi muafiyetleri
verilebilir.


Diğer Teşvikler
Orman Bakanlığı’na ait arazilerde kurulacak olan tesisler için alınan tesis bedelinin %5’ten %1’e indirilmesi, veyahutta ödemenin yıllara yayılması verilebilir.
 
6. KAYNAKLAR
1. European Parliament and of the Council Directive 2001\77\EC `On the Promotion of Electricity Produced from Renewable Energy Sources in the Internal Electricity Market`, Official Journal of the European Communities, s. 33-40. Brussel, 2001.
2. Gesetz für den Vorrang Erneuerbarer Energien, Erneuerbare Energien Gesetz, EEG, Almanya Federal Cumhuriyeti Resmi Gazetesi, 1991.
3. Guylee, L., Wind Energy Developments: Incentives in Selected Countries, Energy Information Administration, 1997, USA.
4. Durak, M., Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Verilen Teşvikler ve Hedefler, Ekovizyon Dergisi Haziran Ayı Sayısı, 2002.
5. IEA (1999f): Energy Policies in IEA Countries. OECD, Paris.
6. Holzinger, U., Officer in Austrian Wind Energy Association, Via e-mail, 2002.
7. IEA (1998a): Renewable Energy Policies in IEA Countries. Volume II: Country Reports. OECD, Paris.
8. Dennis Royer, Yüzyüze Görüşme, Fransa.
9. International Wind Energy Develeopment, World Market Update 2000: Forecast 2001-2005, BTM Consult Aps, March 2001, Danimarka.
10. Alison, H., Officer in British Wind Energy Association, Via e-mail, 2002.
11. Scheld, O., Yüzyüze Görüşme, Almanya.
12. Mereu, M., Yüzyüze Görüşme, Almanya.
13. Beigel, J., Yüzyüze Görüşme, Almanya.
14. Papadopoulos, T., Yüzyüze Görüşme, Yunanistan.
15. IEA (1998e): Energy Policies in IEA Countries. Greece 1998 Review. OECD, Paris__

 

 
Okunma  Okunma : 8028
Yazdırılabilir Sayfa Yazdirilabilir Sayfa | Word'e Aktar Word'e Aktar | Tavsiye Et Tavsiye Et | Yorum Yaz Gorusleriniz

PROJELERİ TÜRK İŞADAMI TANJU KARABUNAR ALDI
LISANSIZ URETIM 1000 KW'ya ÇIKIYOR
ECOENERJİ'den tarihi hamle
ECOENERJI Yeni kadrosuyla, yeni adresinde
ECOTECH 500 DIRECT DRIVE
6 Adet 500 KW Satılık
ENERJIDE MUTHIS HAMLE
HERKES ELEKTRIK SATABILECEK

Eğer elektrik üretme imkanınız olsaydı ?..





 ECO ENERJY © 2009 Tüm Haklary Saklydyr  |  Panel

SITE DESIGNED BY BLUE RISE